Stopa cukrzycowa, rany, oparzenia

Tlenoterapia hiperbaryczna jest najskuteczniejszą znaną metodą leczenia trudno gojących się ran.

Prawidłowy proces gojenia się rany trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni i jest zależny od jej umiejscowienia, rozległości oraz przyczyn wystąpienia. Jeśli rana jednak nie goi się prawidłowo, co może wynikać m.in. z pojawienia się wielu innych stanów chorobowych, staje się wielkim dyskomfortem i znacząco obniża jakość życia.

Podczas leczenia trudno gojących się ran i owrzodzeń w tkankach otaczających ranę dochodzi do hipoksji, czyli niedoboru tlenu, który może prowadzić do niedotlenienia organizmu. Hipoksja spowodowana jest upośledzeniem mikrokrążenia i wynikającym z tego niedostatecznym zaopatrzeniem tkanek w tlen. Niedokrwienie, obrzęki, martwica czy nawet niedowłady to konsekwencje nie gojenia się ran, wskutek ich niedotlenienia.

Charakterystyczną oznaką rany przewlekłej jest niedotlenienie tkanki chorobowej, powodujące rozwój bakterii. Tlenoterapia hiperbaryczna bezpośrednio hamuje rozwój bakterii beztlenowych, a także pobudza właściwości bakteriobójcze białych krwinek w walce z bakteriami tlenowymi, co sprzyja leczeniu zakażeń.

Tlenoterapia hiperbaryczna zwiększa ciśnienie parcjalne tlenu w tkankach, ale też wzmacnia działanie antybiotykoterapii. Głównym celem leczenia tlenem jest zwiększenie dopływu tlenu do ran, które wykazują nieprawidłową reakcję na inne sposoby leczenia.  Dodatkowo tlenoterapia przyspiesza regenerację nabłonka, wydalanie toksyn oraz poprawia metabolizm całego ciała. Ogranicza także powikłania występujące po zabiegach chirurgicznych.

Efekty systematycznie prowadzonego leczenia w komorze hiperbarycznej w przypadku trudno gojących się ran:

  • zwiększenie dopływu tlenu do tkanek objętych procesem chorobowym,
  •  zmniejszenie obrzęku,
  •  zahamowanie namnażania się bakterii beztlenowych,
  •  poprawa ukrwienia,
  •  regeneracja nabłonka oraz zwiększenie produkcji kolagenu,
  •  zwiększenie aktywności komórek kościotwórczych,
  •  działanie bakteriobójcze,
  •  działanie przeciwzapalne,
  •  wzmocnienie układu immunologicznego,
  •  zwiększenie produkcji komórek macierzystych i erytrocytów,
  •  aktywacja tworzenia się włosowatych naczyń krwionośnych.

W przypadku występowania trudno gojących się ran dąży się do zwiększenia gradientu prężności tlenu między zdrową tkanką a tkanką objętą procesem chorobowym. W wyniku tego dochodzi do aktywizacji procesów naprawczych w ranie, zaburzonych z powodu ograniczenia dostępności tlenu, co z kolei prowadzi do szybszego oczyszczania się i gojenia ran. Tlenoterapia ogranicza infekcje w ranach poprzez działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne, a w zdecydowanej większości przypadków ogranicza ilość amputacji.

Tlenoterapia a leczenie stopy cukrzycowej

Badania dowodzą, że tlenoterapia hiperbaryczna jako element kompleksowej terapii zespołu stopy cukrzycowej pozwala na znaczną poprawę i ograniczenie postępowania zgorzeli, a nawet na całkowite jej wyeliminowanie. Terapia w komorze hiperbarycznej dotlenia, a więc pozwala krwi na dostarczenie większej ilości tlenu, który jest pożywieniem dla komórek. W ten sposób następuje regeneracja uszkodzonych tkanek, eliminacja bakterii beztlenowych i redukcja ryzyka wystąpienia infekcji. Wszystko to pozwala na szybsze zagojenie się ran.

Najnowsze badania naukowców z Dallas i Bostonu dowiodły, że regularne korzystanie z tlenoterapii hiperbarycznej przez pacjentów z cukrzycą redukuje ryzyko amputacji stopy aż o 33%. Dotyczy to również pacjentów, którzy z owrzodzeniem kończyny dolnej borykali się na długo przed przystąpieniem do terapii.

Korzyści dla pacjentów korzystających z tlenoterapii hiperbarycznej:

  • skrócenie czasu gojenia się rany,
  • zmniejszenie obrzęku,
  • poprawa ukrwienia,
  • działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne,
  • zwiększenie produkcji komórek macierzystych i erytrocytów
  • aktywacja tworzenia się włosowatych naczyń krwionośnych,
  • zmniejszenie ryzyka reoperacji i amputacji.

Zwykle dla osiągnięcia pożądanych efektów zaleca się przeprowadzenie serii 30 zabiegów w komorze hiperbarycznej.

Dowody naukowe

Badanie przeprowadzone w Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich dowodzi o skuteczności tlenoterapii hiperbarycznej w leczeniu trudno gojących się ran. Grupę badaną stanowiły 103 kobiety i 298 mężczyzn w wieku od 10  miesięcy do 86 lat, u których wykonano 5172 zabiegi tlenotetapii hiperbarycznej. Leczeniu w komorze hiperbarycznej poddano m.in. chorych z różnego rodzaju oparzeniami, odmrożeniami, owrzodzeniami troficznymi, ropowicą skóry i tkanki podskórnej, stopą cukrzycową oraz pourazowymi martwicami tkanek.

Z przeprowadzonych badań wynika:

  • skrócenie czasu oczyszczania rany i hospitalizacji u pacjentów z oparzeniami i owrzodzeniami troficznymi,
  • redukcja ryzyka wystąpienia ostrej niewydolności oddechowej w oparzeniach dróg oddechowych,
  • zmniejszenie ilości reoperacji w przypadku pacjentów z owrzodzeniami troficznymi,
  • zdecydowane ograniczenie zakresu amputacji u chorych z występującą stopą cukrzycową,
  • redukcja objawów infekcji w stopie cukrzycowej oraz innych infekcjach tkanek miękkich (zespół zmiażdżenia, zgorzel gazowa).

Wyniki badania wykazują dużą skuteczność tlenoterapii hiperbarycznej jako terapii medycznej wspomagającej antybiotykoterapię we wszystkich chorobach wywołanych infekcją, czy też ostrym i przewlekłym niedotlenieniem tkanek.

Kolejnym dowodem potwierdzającym, skuteczność tlenoterapii hiperbarycznej jest jest studium przypadku dotyczące mężczyzny w podeszłym wieku z cukrzycą i raną na lewym paluchu, która doprowadziła do amputacji pierwszego i drugiego lewego palca u nogi. Amputacja była spowodowana głębokim uszkodzeniem, ponieważ nie mogła zostać wyleczona za pomocą tradycyjnego leczenia. Po zakończeniu leczenia i usunięciu infekcji bakteryjnej w uszkodzonej tkance pacjenta poddano leczeniem opartym na hydrożelu (0,9% roztwór soli) i hiperbarycznej terapii tlenowej. Po 60 sesjach terapii zaobserwowano prawie całkowite zamknięcie rany. Podczas leczenia nie zgłoszono żadnych dolegliwości ani infekcji. Po siedmiu miesiącach leczenia zaobserwowano prawie całkowite wyleczenie.

Bibliografia:

Aguiar P, Amaral C, Rodrigues A, de Souza AH, A diabetic foot ulcer treated with hydrogel and hyperbaric oxygen therapy: a case study, „J Wound Care” 2017, Nov 2;26(11):692-695.

http://www.czytelniamedyczna.pl/380,terapia-tlenem-hiperbarycznym-w-centrum-leczenia-oparzen-doswiadczenia-wlasne.html